Seksualiteit en intimiteit bij personen met een ernstige psychiatrische aandoening: een kwalitatieve studie

Auteur(s): Lieze Parmentier, Joris Vandenberghe, Rick Roels & Davy Dries

Seksualiteit en intimiteit zijn fundamentele rechten, waaronder keuzevrijheid, toegang tot informatie en (seksuele) gezondheidszorg. In de maatschappij heerst echter soms een taboe, waardoor deze thema’s onvoldoende bespreekbaar zijn. Dit onderzoek richt zich op de behoeften en verlangens op vlak van seksualiteit en intimiteit bij personen met een ernstige psychiatrische aandoening. Er werd een kwalitatieve studie met semi-gestructureerde interviews bij 11 deelnemers uitgevoerd. Aan de hand van een thematische analyse werden de volgende terugkerende thema’s geïdentificeerd: idee over seksualiteit en intimiteit, de invloed van een ziektebeeld hierop, de invloed van psychofarmaca, het spreken over seksualiteit, privacy en informatie zoeken over het thema. 

De resultaten tonen aan dat seksualiteitsbeleving persoonlijk is en kan worden beïnvloed door psychiatrische aandoeningen. Er is behoefte aan meer openheid in gesprekken en therapie, mits rekening gehouden wordt met de visie van de patiënt. Intimiteit en vriendschap worden als belangrijk ervaren, maar stigmatisering vormt een obstakel in het aangaan van relaties.

De bevindingen van deze studie komen grotendeels overeen met eerdere onderzoeken naar seksualiteit binnen de gezondheidszorg. De resultaten bevestigen dat psychiatrische aandoeningen en psychofarmaca een grote impact hebben op seksualiteit en dat patiënten vaak onvoldoende geïnformeerd worden over seksuele bijwerkingen. Daarnaast sluiten de bevindingen aan bij onderzoek dat pleit voor meer aandacht voor relaties, intimiteit en systeemgerichte interventies, hoewel het bewijs voor specifieke interventies nog beperkt is. Ook de vaststelling dat hulpverleners seksualiteit zelden spontaan bespreken en dat stigma een belangrijke drempel vormt, wordt bevestigd door eerdere studies. Deze studie voegt hieraan toe dat een open, patiëntgerichte benadering en betere voorlichting over seksuele gezondheid en medicatie belangrijke aandachtspunten zijn binnen de psychiatrische zorg. 

Meer ondersteuning is nodig om personen met een ernstige psychiatrische aandoening beter te begeleiden op het gebied van seksualiteit en intimiteit. Dit kan door het bespreekbaar maken van seksualiteit in therapie, aandacht voor de individuele visie van de patiënt en hulp bij het aangaan van sociale en romantische relaties. Daarnaast zou de psychiatrische zorg meer aandacht kunnen besteden aan het doorbreken van stigma’s en het bieden van concrete handvaten om verbinding met anderen te vergemakkelijken.