Tijdschrift voor Seksuologie

Tijdschrift voor Seksuologie

Het Tijdschrift voor Seksuologie is een onafhankelijke uitgave gelieerd aan de Nederlandse Wetenschappelijke Vereniging voor Seksuologie (NVVS) en de Vlaamse Vereniging voor Seksuologie (VVS). Dit wetenschappelijk kwartaalblad over onderzoek en ontwikkelingen op het gebied van de seksuologie staat open voor Nederlandstalige wetenschappelijke bijdragen over hulpverlening, onderzoek, opleiding en onderwijs, voorlichting en preventie. We zien graag uw bijdrage tegemoet.

Laatst verschenen Artikelen

De stand van zaken over seksualiteit na behandeling van prostaatkanker: Is herstel van erectiele functie voldoende?

Bij mannen ouder dan 45 jaar is prostaatkanker de meest voorkomende vorm van kanker. Voor deze groep mannen is aandacht voor kwaliteit van het leven en vooral seksualiteit van groot belang.
Alle mogelijke behandelingen voor prostaatkanker veroorzaken functionele schade en psychogene problemen met als gevolg een breed palet aan seksuele verstoringen. Bekende seksuele gevolgen van de behandeling zijn verminderde zin, erectiele disfunctie, anejaculatie, orgasmestoornissen, verlies van urine tijdens het orgasme (climacturia) en verandering in de lengte en de vorm van de penis.
De man met prostaatkanker krijgt niet alleen te maken met onzekerheid over terugkeer van de kanker en over de toekomst, maar hij moet daarnaast leren omgaan met fysieke, cognitieve en seksuele problemen en ook met veranderingen in de relatie met zijn partner.
Waar de literatuur lange tijd alleen aandacht had voor een verstoorde erectie, komt er nu ook meer aandacht voor andere seksuele verstoringen.
Voor sommige mannen werken de medische interventies bij deze seksuele verstoringen, maar erectie en orgasme zijn slechts ingrediënten en niet het hele seksuele recept. Een uitgebreide multidisciplinaire aanpak is nodig om de mannen en hun partners beter te begrijpen en optimaal te helpen.

Aanvullende informatie

  • Auteur(s) Cobi Reisman, Woet Gianotten
  • Show to public No
Gepubliceerd in 2017, jaargang 41, Nummer 4

Richtlijn Vroegtijdige zaadlozing

In 2010 publiceerde de International Society of Sexual Medicine hun Richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van vroegtijdige zaadlozing. Deze richtlijn werd door enkele leden van de WVSD en NVVS vertaald en op enkele punten aangepast. De belangrijkste onderwerpen worden beschreven.

Aanvullende informatie

  • Auteur(s) Peter Leusink, Marcel Waldinger, Ellen Laan, Jacques van Lankveld, Eric Meuleman, Cobi Reisman, Luca Incrocci
  • Show to public Yes
Gepubliceerd in 2012, jaargang 36, Nummer 1

Effectiviteit van een PLISSIT interventie bij patiënten met type 2 diabetes in de huisartsenpraktijk: design van een cluster-gerandomiseerd onderzoek

Ondanks dat seksuele disfuncties vaak voorkomen bij patiënten met type 2 diabetes, blijft het een van meest genegeerde complicaties in de diabeteszorg. Zowel de patiënt als de zorgverlener lijken moeite te hebben met het bespreken van seksuele problemen. Een seksueel counselingmodel voor zorgverleners, zoals PLISSIT, zou een handige tool kunnen zijn voor het verbeteren van het bespreken van seksuele problemen bij patiënten met type 2 diabetes. Dit artikel beschrijft het design van een cluster-gerandomiseerd klinisch onderzoek waarin de effectiviteit van het PLISSIT model bij mannen en vrouwen met type 2 diabetes in de huisartsenpraktijk wordt onderzocht (Nederlands Trial Register NTR4807). Patiënten met type 2 diabetes, tussen 40 en 75 jaar, die aangeven ontevreden te zijn over hun seksueel functioneren en hierover te willen praten met hun huisarts zijn geschikt voor deelname. Alle deelnemers ontvangen een folder over diabetes en seksualiteit van de praktijkondersteuner huisarts (POH).

In de interventiegroep krijgt iedere patiënt vervolgens een afspraak met de huisarts om over zijn/haar seksuele problemen te praten volgens de stappen van het PLISSIT model. In de controlegroep wordt gebruikelijke zorg verleend. Primaire uitkomsten zijn seksueel functioneren, tevredenheid over het seksuele functioneren en kwaliteit van leven. Secundaire uitkomsten zijn depressieve symptomen, seksuele distress, emotioneel welbevinden en tevredenheid met zorg. Onze studie zal informatie bijdragen over de effectiviteit van het PLISSIT model op belangrijke zelf-gerapporteerde uitkomsten van mannen en vrouwen met type 2 diabetes.

Aanvullende informatie

  • Auteur(s) Anne Rutte, Annemarie M.J. Braamse, Patricia van Oppen, Giel Nijpels, Frank J. Snoek, Paul Enzlin, Peter Leusink, Petra J.M. Elders
  • Show to public Yes
Gepubliceerd in 2015, jaargang 39, Nummer 4

De invloed van blootstelling aan foto's van natuurlijke vulva's op het genitale zelfbeeld van jonge vrouwen

Het aantal verzoeken tot labiaplastiek is stijgende, mogelijk vanwege een toenemende ontevredenheid bij vrouwen over het uiterlijk van hun labia minora. In deze studie werd onderzocht of blootstelling aan foto’s van natuurlijke vulva’s het genitale zelfbeeld van vrouwen positiever maakt. In de experimentele conditie werden foto’s van natuurlijke vulva’s getoond, terwijl de controleconditie foto’s van neutrale voorwerpen te zien kreeg. Het genitale zelfbeeld werd voor en na de interventie gemeten bij 43 vrouwen die geen wens tot labiareductie hadden. Twee weken na de interventie werd opnieuw het genitale zelfbeeld gemeten. Na het zien van foto’s van vulva’s werd het genitale zelfbeeld positiever, ongeacht de mate van seksueel disfunctioneren, seksuele hinder, zelfvertrouwen en angstdispositie. Het positievere genitale zelfbeeld bij de vrouwen die foto’s van vulva’s hadden gezien was na twee weken nog aanwezig. Als blijkt dat deze interventie ook werkt bij vrouwen met een negatief genitaal zelfbeeld en/of de wens tot labiareductie, dan kan fotomateriaal van natuurlijke vulva’s gebruikt worden als interventie bij vrouwen met een negatief genitaal zelfbeeld. Mogelijk kan deze interventie hen afhouden van een ingrijpende operatie als labiaplastiek.

Aanvullende informatie

  • Auteur(s) Daphne K. Martoredjo, Ellen Laan
  • Show to public Yes
Gepubliceerd in 2015, jaargang 39, Nummer 1

Seksuele functie bij vrouwen met het primaire syndroom van Sjögren

Doel: Het primaire syndroom van Sjögren (pSS) is een auto-immuun systeemziekte waarbij de traan- en speekselklieren worden aangetast. Naast de kenmerkende droogheid van de ogen en mond hebben vrouwen met pSS tevens vaak klachten van vaginale droogte. Het doel van deze studie was om de seksuele functie van vrouwen met pSS te vergelijken met die van controles uit de algemene populatie, en te onderzoeken welke factoren geassocieerd zijn met seksuele disfunctie bij pSS.
Methode: Zesenveertig vrouwen met pSS (gemiddelde leeftijd 46.3±10.5) en 43 op leeftijd gematchte controles hebben vragenlijsten ingevuld over seksuele disfunctie (Female Sexual Disfunction Index, FSFI), zorgen omtrent seksueel functioneren (Female Sexual Distress Scale, FSDS), vermoeidheid (Multidimensionele Vermoeidheids Index, MVI), angst en depressie (Hospital Anxiety and Depression Scale, HADS), relatiekwaliteit (Maudsley Marital Questionnaire, MMQ, ‘marital’ subdomein), en kwaliteit van leven (RAND 36-item Health Survey, RAND-36). Bij patiënten werden tevens de systemische ziekteactiviteit en patiëntgerapporteerde symptomen vastgelegd.
Resultaten: Vrouwen met pSS hebben een slechtere seksuele functie dan controles (mediaan FSFI 20.6 vs. 30.3, p<0.001) en lagere scores voor de domeinen verlangen, opwinding, orgasme, lubricatie en pijn. Patiënten ervaren meer zorgen omtrent hun seksueel functioneren (mediaan FSDS 7 vs. 4, p<0.05) en zijn minder vaak seksueel actief dan controles (76% vs. 93%, p<0.05). Seksuele disfunctie is gecorreleerd met symptomen van pSS, vermoeidheid, depressieve symptomen, ontevredenheid over de relatie en slechtere mentale kwaliteit van leven.
Conclusie: Vrouwen met pSS hebben een verminderde seksuele functie en ervaren meer zorgen omtrent seksueel functioneren dan controles. De seksuele functie van vrouwen met pSS wordt beïnvloed door vaginale droogte, symptomen van pSS en psychosociale factoren.

Aanvullende informatie

  • Auteur(s) Jolien F. van Nimwegen, Suzanne Arends, Greetje S. van Zuiden, Arjan Vissink, Frans G.M. Kroese, Hendrika Bootsma
  • Show to public Yes
Gepubliceerd in 2015, jaargang 39, Nummer 4

TVS Twitter


RT @womensresearch: "I still fantasized about sex a lot, but I wasn’t sure if it would ever happen for me again." For survivors of sexual…

De stand van zaken over seksualiteit na behandeling van prostaatkanker: Is herstel van erectiele functie voldoende? https://t.co/CANghQ0tEj

Begeleiding bij seksuele revalidatie van vrouwen met gynaecologische kanker na intensieve radiotherapie https://t.co/U1cxLm2lHA

Het omgaan met veranderde seksualiteit door kanker bij koppels: een synthese van de kwalitatieve onderzoeksliteratu… https://t.co/B6EZjVAo0v