Tijdschrift voor Seksuologie, 2002, 26: 122-124
Gast-redactioneel:
Seksuologische hulp door de dokter anno 20021
Koos Slob2
Stilstaan bij dit onderwerp is mijns inziens hard nodig. De introductie van sildenafil (Viagra™) in 1998 en apomorfine (Uprima™) in 2001 heeft eens te meer de dokter geconfronteerd met de seksuele problematiek van zijn/haar patiënten.
Een vooraanstaand Amerikaans uroloog stelt het simpel: eerstelijn therapie voor mannen met erectiele disfunctie is het voorschrijven van sildenafil, en dan krijg je "Viagra successes and viagra failures" (Broderick, 1999). Ook hier in Nederland heb ik zulke geluiden gehoord, niks geen onderzoek, niks geen anamnese, schrijf nu maar een receptje sildenafil uit en het komt wel goed. Ik ben er van overtuigd dat een aantal dokters zo werkt, en ik ben er ook zeker van dat een aantal van hen inmiddels heeft ervaren dat een patiënt(e) met een seksueel probleem vaak niet simpelweg met een receptje is te helpen…. Wat dan? De arts heeft het al zo druk, en die patiënt wil er helemaal niet over praten, die wil gewoon dat het probleem opgelost wordt …..
Mijn uitgangspunt is: helpen bij seksuele moeilijkheden is een uitdaging, is lang niet altijd moeilijk, is soms verrassend eenvoudig, is soms frustrerend, maar regelmatig ook dankbaar werk.
Een seksuele disfunctie is niet per definitie een seksueel probleem
De laatste jaren kregen we regelmatig informatie over het vóórkomen van seksuele disfuncties in de bevolking, met name ook van de ouder wordende groep. Liefst werd dat dan in miljoenen mannen en vrouwen wereldwijd uitgedrukt. Een groot probleem, maar gelukkig was er nu een probaat middel op de markt gekomen….
Recent zijn er in dit verband twee uiterst relevante Nederlandse studies verschenen: het Boxmeer-onderzoek (Meuleman, Donkers, Robertson et al, 2001) en het Krimpen-onderzoek (Blanker, Bohnen, Groeneveld et al, 2001). Er bleek een duidelijke toename in de prevalentie van erectiestoornis bij het ouder worden, doch er was tevens een heel duidelijke afname in de mate waarin de mannen dit als probleem ervaarden! Dat is goed om je te realiseren, want in de praktijk betekent dat dat een patiënt met een erectiestoornis niet automatisch ook een probleem heeft. Een nog genuanceerder beeld komt tevoorschijn uit het nog lopende onderzoek van De Boer, et al. (2001).
Voor vrouwen ontbreken dergelijke cijfers, doch het is mijns inziens redelijk er van uit te gaan dat voor hen hetzelfde geldt als voor de mannen: met toenemende leeftijd toename van seksuele disfuncties doch een afname van dat als een probleem ervaren! Dit is
een belangrijk gegeven en dient de arts als waarschuwing: praat mensen met een seksuele disfunctie geen seksueel probleem aan.
Overigens verwijs ik graag naar Hengeveld en Gia-notten (2001), een uitermate informatief en up to date artikel voor de seksuoloog en elke medicus practicus. Het geeft practische handvatten over hoe te handelen bij een patiënt met ED.
Seksuele problemen hebben altijd een belangrijke psychorelationele component
Artsen zijn opgeleid met het adagium `is het psycho-geen of somatogeen?'. In de praktijk betekende dat soms veel somatisch onderzoek en als er niets gevonden werd kreeg de patiënt de boodschap `het zal wel psychisch zijn'. En vervolgens werd de patiënt verwezen naar psycholoog, seksuoloog of psychiater. Overigens, Drenth (1992) heeft er vele jaren geleden al op gehamerd dat de diagnose psychisch niet per exclusionum gesteld mag worden.
Momenteel gaan we er van uit dat bij seksuele disfuncties psychische factoren altijd meespelen, in meer of mindere mate (Slob, Vink, Moors en Everaerd, 1998; Moors & Slob, 2000). Natuurlijk is het belangrijk de etiologie te kennen, doch voor de therapie niet altijd noodzakelijk. Ook bij een volledige psychogene etiolo-gie van de seksuele disfunctie (bijvoorbeeld angst;
1 Deze bijdrage is een bewerking van de voordracht "Seksuologie voor de huisarts anno 2001", gehouden 1 november 2001 tijdens een nascholing voor huisartsen, EMCO, Erasmus MC, Rotterdam. Geaccepteerd voor publicatie: 12 december 2001.
2 Em. Prof. Dr. A.K. Slob, medisch fysioloog/seksuoloog nvvs. Afd. Endocrinologie & Voortplanting, Erasmus MC, Postbus 1738, 3000 DR Rotterdam.